De toeslagaffaire liet zien hoe mensen met kleine schulden toch enorm in de problemen kwamen, dankzij het schuldenspiraal.

In de huidige opzet komen mensen met schulden vaak in een schuldenspiraal terecht. Hun schulden stapelen zich op en bereiken astronomisch hoogtes dankzij boetes en administratiekosten. Het wordt nog erger wanneer ze nieuwe schulden aangaan om bestaande schulden te kunnen betalen en wanneer boetes en administratiekosten berekend worden over eerdere boetes en administratiekosten in plaats van slechts over de oorspronkelijke schuld. Mensen worden op deze manier helemaal murw geslagen. Niet zelden verliezen zij het overzicht en gaan ze wanhopig proberen de ene schuld met de ander te betalen of durven ze brieven niet te openen of de deur open te doen wanneer gebeld wordt.

Het Sociaal Contract stelt voor dat boetes en administratiekosten slechts berekend mogen worden over de oorspronkelijke schulden, en slechts herhaald in rekening mogen worden gebracht indien de persoon met de schuld aantoonbaar in staat is de schulden te voldoen of geweigerd heeft een betalingsregeling aan te gaan. Loonbeslag mag alleen worden gelegd nadat een betalingsregeling geweigerd is. Overheidsdiensten, waaronder de Belastingdienst en gemeentelijke sociale diensten worden aan deze bepaling ten strengste gehouden, ook in gevallen waarvan zij grove schuld vermoeden of zelfs bewezen achten.